ZVEZDETS KÖYÜ VE KORUNAN ALAN “VELEKA”
Zvezdets köyü E87 ana yolu üzerinde, Burgas şehrinden 55 km ve Malko Tırnovo şehrinden 20 km mesafededir.
Koordinatlar: 42°06’34.40” K, 27°25’02.43” D; denizüstü yüksekliği 363 m.
TARİHÇESİ
Zvezdets arazisinde bulunan Trak mezar höyükleri, köyün eski çağda önemli bir rol aldığının göstergesidir – Fakiya ve Vasiliko (bugünkü Tsarevo şehri), Ahtopol ve İğneada (Türkiye) arasında önemli yolların kesiştiği yerde bulunur.
XVII. yüzyılda çok gelişmiş bir hayvancılık merkezidir. XIX. yüzyılın başında inşa edilen Istrancanın en eski okulu burada bulunur.
YERİN TANITIMI
Köyün eski ismi Göktepe dir, Türkçe’den gelir ve “gök/yıldız tepesi” anlamını taşır.
Nüfus:01.02.2011 verilerine göre 486 kişidir.
Selski bayırının eteklerinde, manzaraya açılan yüksek bir yerde bulunur ve Orta Istranca’ya doğru harika bir panorama sergiler. Köyün içinde ve çevresinde yaklaşık 60 kaynak ve çeşme bulunur.
Ziyaret için uygun ve ilginç yerler, köyün yaklaşık 2 km güneyinde yer alan “St. Petka” Kilisesi, yenilenen “Gospodyovo manastirçe (Tanrı Manastırı)” Kilisesi ve köyün içinde bulunan “Uspenie Bogorodiçno (Varsayım Meryem Ana)” kilisesidir.
Zvezdets’de bulunan 12 ev mimari anıt ilan edilmiştir.
Malko Tırnovo yönünde köyü geçtikten sonra Petrova Niva’ya giden yol sapağına varılır. Petrova Niva, 1903. yılında çıkan Preobrazeni Ayaklanması ile yakın ilgisi olan bir yöredir.
Köyün Bayramı Temmuz ayında kutlanır.
“ST. ATANAS” KİLİSESİ
Kilise XVIII. yüzyılın sonu ve XIX. yüzyılın başına aittir. 1903. yılında İlinden-Preobrazeni Ayaklanması nedeniyle Tapınak ile köyün tamamı yakılmıştır. 1910. yılında bugünkü haliyle inşa edilmiştir. Tapınağın iç kısmında ülkemizin kilise mimarisinde hiç rastlanmayan bir çözüm kullanılmıştır. Yarıdairesel apsis çatıya kadar devam eder, böylece bitişik bir yapı olarak durmaz, kiliseyle adeta bir bütün oluşturur. Anıtsal ve estetik bir etki yaratmıştır.
KORUNAN ALAN “VELEKA”
1546.3 ha yüzölçümü ile Zvezdets, Brışlyan ve Stoilovo köyleri arazilerinden büyük alanlar kapsamaktadır. Yıllanmış meşe-kayın ormanlarını ve Veleka Nehrinin fevkalade Kanyonunu korumak amacıyla korunan alan ilan edilmiştir. Veleka Nehrinin karstik bir bölgeden geçtiği ve birçok menderesle oluşturduğu orta akıntısını kapsamaktadır. Asırlık bakir ormanlarda ve kayalık yamaçlarda birçok kuş türüne rastlanır. Bulgaristan genelinde birtek Istranca’da ağaçlarda yuvalayan kaya kartalı bunların arasında yer alır. Kaya kartalından başka leylek, mısır akbabası ve birçok memeliye rastlanır. Avrupa’nın en iyi muhafaza edilen su samuru populasyonlarından biri Veleka Nehrinde bulunur.
Bölge turistik ziyaretler için çok müsaittir – Kovaç, Petrova Niva ve Stoilovo yöreleri yakın ve kolay ulaşılır yerlerdedir.
Kategori: Korunan Alan “Veleka”
Yüzölçümü: 1546.3 ha
Bulunduğu yer:
İl: Burgas, İlçe: Malko Tırnovo, Köy/şehir: Brışlyan köyü, Zvezdets köyü, Stoilovo köyü
İlam edildiği belge: 76 No lu ve 18.01.1989 tarihli Emir
Koruma amacı:
1. Birincil orman ekosistemlerini ve Veleka Nehri Kanyonunu korumak;
Faaliyet düzenlemeleri:
1. Her türlü inşaat çalışması, taşocağı kurmak, madeni ve jeolojik faaliyetler ve yörenin doğal görümünü veya su rejimini değiştirecek her türlü faaliyet yasaktır;
2. Seyreltme amaçlı yapılan organize kesimler dışında ağaç kesimi yasaktır;
3. 1 Eylül – 1 Mart tarihleri arasında, gerekli olduğu durumlarda yırtıcı hayvanların (tilki, çakal, vahşi köpek ve yaban domuzu) sayısını kontrol etmek dışında avcılık yasaktır;
4. Vahşi hayvanları yakalamak ve onları huzursuz etmek, kuş yuvalarını ve yumurtalarını toplamak ve bozmak/ yoketmek yasaktır;
5. Çiçek koparmak yasaktır;
6. Bitki koruma kimyasalları korumak yasaktır;
7. Endüstriyel ve ticari amaçla şifalı ot, mantar ve orman meyveleri toplamak yasaktır.
8. Yaprak dökmeyen bitki türleri ve bölge için tipik olmayan ağaçlar dikmek yasaktır.
9. Keçi dışında diğer evcil hayvanları otlatmak izinlidir.
10. Tarımsal arazi fonu kapsamında bulunan tarımsal bölgelerde kimyasal bitki koruma ürünleri uyguşamak izinlidir.
11. Tarımsal arazi fonu kapsamında bulunan arazileri geleneksel yöntemlerle işletmek izinlidir.
Yasal statüsü (tamamen veya kısmen):
1. Doğa Parkı: ISTRANCA
2. Kuşlar Direktifi gereği Korunan Bölge: Istranca
Tonçov Pazlak yöresinde bulnan asırlık macar meşesi. Asırlık ağacın çevresi 5.50 m, çapı yaklaşık 2 metre dir ve çok iyi durumdadır.
KORUNAN ALAN “KRİVİNİZOVO” (109.1 ha)
Macar meşesi, sapsız meşe, Avrupa meşesi ağaç toplulukları ve ormangülü ve ayı üzümü çalı türlerini, mısır akbabasının da aralarında bulunduğu nadide ve soyu tükenmekte olan hayvan ve bitki türlerinin habitatlarını korumak amacıyla 1991. yılında ilam edilmiştir. Veleka Nehri Vadisine bakan güney yamaçları kapsamaktadır.
KORUNAN ALAN “MORYANE”(102.7 ha).
Veleka Nehrinin kayalık sağ kıyısında yer alır, Zvezdets köyünün 4 km güneybatısında bulunur. Tipik ornitolojik bir objedir. Birçok nadide kuş türü burada yuvalanır. Bu nedenle de koruma altına alınmıştır. Bulgaristan Cumhuriyeti’nin Kırmızı Kitabında ve Avrupa’nın soyu tükenmekte olan türler Listesinde yer alan, korunan ve az rastlanan birçok kuş türünün habitatlarını korumak için ilam edilmiştir.
BAĞLANTILAR/LİNKLER/KAYNAKLAR
Istranca Doğa Parkı. Doğal zenginliği, arkeolojik mirası, manevi kültürü.
Yazarlar: Diko Patronov, Ivan Karayotov, Diyana Radoynova. Istranca Doğa Parkı Müdürlüğü, 1999.
Istranca Doğa Parkı Turistik Rehberi – Istranca Doğa Parkı Müdürlüğü yayını, 2007
Bulgaristan’da Korunan Alanlar ve Korunan Bölgeler Kütüğü, Çevre ve Sular Bakanlığı





