ZABERNOVO KÖYÜ VE KORUNAN ALAN “PARORİA”

E87 yolunun bir kolu olan Bosna-Vizitsa-Papazova Niva ana yolunun 4 km güneyinde bulunur. Burgas şehrinden 61 km, Malko Tırnovo şehrinden 41 km mesafededir.

Koordinatlar: 42°06’07.65” K, 27°33’43.96” D; denizüstü yüksekliği 263 m.

ZABERNOVO KÖYÜ VE KORUNAN ALAN “PARORİA”

TARİHÇESİ

Köyün etrafında Trak ve Antik çağlara ait birçok anıt bulunur – M.Ö. X. yüzyıla ait dolmanler, höyük nekorpoller. Trak megalit merkezlerinden birisi burada bulunur. Tumbata yöresinde bulunan dolmen kısmen batıdadır, köyün 2 km kuzeybatısında bulunur. Bu dolmenden 1 km mesafede, Lıgıt yöresinde 2 dolmen daha vardır. Milyov Rıt yöresinde bulunan bir başka megalit heykel de “Kutsal Ruh” kilisesine dönüştürülmüştür. Zabernovo köyünden güneydoğu yönde 4 km mesafade, Strımnitsa ırmağının bir virajında Erken Bizans dönemine ait bir kale tespit edilmiştir. Rupiler yöresinde metalurjik faaliyet izleri bulunmuştur. Goro Gorov’a göre isihazmın kurucusu olan Grigoriy Sinait’in Paroria Manastır Kompleksi XIV. yüzyıla kadar Zabernovo köyü çevresinde bulunmuştur. 

Anhialo bölgesinin 1731. kayıtlarında köy “Zaborna” ismiyle yer almaktadır. XVII. yüzyılın ikinci yarısında da bu ismiyle bilinir.

1821. yılında köy nüfusu Heterya’ya katılmıştır. Ortaya çıkmasıyla aralarında en etkin olan iki kişi öldürülmüştür. 1829. yılında Soyko Mavrudi ve Çanakçı (Staro Paniçevo) lu Vılkan tarafından organize edilen çetede de payları vardır.  Muhtemelen bu nedenle Edirne Barış Antlaşması (02.09.1829) imzalandıktan sonra 150 evden oluşan tüm köy halkı Güney Rusya’ya göçmüçtür. İki yıl sonra af çıkmasıyla bunların bir kısmı geri dönmüştür.

1903. yılında Preobrazeni Ayaklanması esnasında Zabernovo köyü Stoilovo Devrim Bölgesine dahildir. Köy, 1912. yılında Balkan savaşından sonra hürriyetine kavuşmuştur. 1926. yılında yapılan nüfus sayımında köyde 72 ev ve 333 nüfus tespit edilmiştir, bu nüfusun 30 kişisi Doğu Trakya mültecisidir.

01.02.2011 verilerine göre günümüzde köyün nüfusu 103 kişidir.

YERİN TANITIMI

Köyün eski ismi Zaborna dır – Trak dilinde “dolu, zengin, bol” anlamına gelen “-berna”, “-perna” kelimeleriyle bağdaştırılır. 

Bosna Tepesinin eteklerinde, Uğraş, Bisama yükseltisinin altında bulunur. Ugraş Tepesi, kuzeyde Dudenovska ve Zelenikovska, doğuda Oryaşka, güneyde Strımnitsa ve Zaberska ırmaklarını ayıran engeldir. Ugraş herkesçe bilinen, İnce Voyvoda ve Strati Voyvoda çetecilerin toplandığı yerdir.  

XX. yüzyılın başında popüler olan Blago Dede (Stoyan Rusev) isimli yazarın ve Istranca’nın en ünlü tarihçisi ve folklorcusu Goro Gorov’un doğduğu köydür.

Köy Bayramı Büyük Meryem Ana gününde (28 Ağustosta) kutlanır.

 

“ST. LUKA” KİLİSESİ

Istranca’nın iç kısmında muhafaza edilmiş en eski kilisedir. XVII. yüzyıla ait bir kültür anıtıdır. Alçak bir yapıdır ve neredeyse yarısı yer altına kazılmıştır. Duvarlar yontma taşlardan yapılmıştır.  Apsisin dış tarafında “kurt dişi” tuğla süslemesi ve kabartma haç işareti olan traverten blok vardır. Sunak kısmında beş duvar boşluğu vardır, ortada ise yuvarlak bir pencere ve iki çapraz sopadan oluşan bir parmaklık vardır. Açık antre ve kilise okulu olarak kullanılan mekan daha sonra (XIX. yüzyılda) ilave edilmiştir. Bu kilise okul odası günümüzde yeniden yapılandırılmıştır ve turistik ziyaretler için uygun hale getirilmiştir.

 

KÜÇÜK KİLİSELER

  • „St. Petka” köyün 5 km kuzeybatısında yer alır. 1869. yılında inşa edilmiştir. Kilisenin bulunduğu yerde, Ortaçağda aynı ismi taşıyan bir manastır olduğu tahmin edilmektedir.
  • „St. Georgi” – köyün 2 km güneyinde yer alır. Sunakta bir Trak atlıyı tasvir eden bir plak vardır.
  • „St. Duh (Kutsal Ruh)” – Zabernovo’dan doğu yönde 1 km mesafede, dolmenin yanında yer alır.

 

KORUNAN ALAN “PARORİA”

Kazanski Dere ve Zaberska Irmağının sarp vadilerinin arasında, Kolovo ve Zabernovo köylerinin arasında bulunur. Asırlık ormanı, ortaçağ manastırları ve etrafta bulunan kiliseleri ile Istranca Doğa Parkının en değerli bölgelerinden biridir. Grigoriy Sinait’in ortaçağ Paroria manastırı efsanesi oldukça ilgi toplamaktadır, yörenin ismi da buradan gelmektedir – Paroria.

Yörenin korunan alan ilan edilmesinde en büyük payı olan kişi, Istrancanın en önde gelen etnografya ve folklor araştırmacılarından biri olan Goro Gorov dur.

Kategori: Korunan alan PARORİA 

Yüzölçümü: 988.6 ha

Bulunduğu yer:
İl: Burgas, İlçe: Malko Tırnovo, Köy/şehir: Zabernovo köyü, Kalovo köyü

İlam edildiği belge: 845 No lu ve 31.10.1991 tarihli Emir

Koruma amacı:Bakir ağaç bitkileri (orman bitkileri) ile kültürel değerlerin birleştiği alanı korumak.

Faaliyet düzenlemeleri:

1. İnşaat çalışmaları, bölgenin doğal görümünü ve su rejimini değiştirecek her türlü faaliyet yasaktır;

2. Dışardan bölge için tipik olmayan bitki ve hayvan türleri getirmek yasaktır;

3. Seyreltme amaçlı yapılan ağaç kesimleri dışında ağaç kesimi yasaktır;

4. Keçi ve domuz otlatmak yasaktır;

5. Çoğalma döneminde kuşları rahatsız etmek, kuş yuvalarını bozmak, yumurtalarını ve yavrularını toplamak yasaktır;

6. Şifalı bitkiler, çiçek toplamak ve yaban bitkileri yoketmek yasaktır.

Yasal statüsü (tamamen veya kısmen):

1. Doğa Parkı: ISTRANCA

2. Kuşlar Direktifi gereği Korunan Bölge: Istranca

 

ASIRLIK AĞAÇLAR:

  • Istranca’nın en kalın ve muhtemelen en yaşlı (yaklaşık 1000 yaşında) ağacı Paroria Korunan Alanda bulunur – Tumbata yöresindeki macar meşesi.
  • 5.30 m. çevre uzunluğu ve 24 m. yüksekliği olan asırlık meşe Tulpan yöresinde bulunur.

Zabernovo köyünün kuzeyinde, Razklona yöresinde bulunan asırlık Avrupa kayını çok etkileyicidir: Bojko Voyvoda’nın XIX. yüzyılın sonuna ait yazısını kabuğunda muhafaza etmiştir.

Bu konuya tarifleri

Proje: „Yeşil koridorlar – Burgas ve Kırklareli bölgesinde bulunan doğal, kültürel ve tarihi мirası popülerleştirme çalışması”. No РД-02-29-173/01.07.2011.

Türkiye - Bu web sitesi program IPA Sınır Ötesi İşbirliği Bulgaristan üzerinden Avrupa Birliği desteği ile hazırlanmıştır.Yayınların içeriği Belediyesi sorumluluğundadır ve hiçbir şekilde Avrupa Birliği veya Yönetim Otoritesi görüşlerini yansıtmaz.