MALKO TIRNOVO ŞEHRİ

Burgas şehrinden güney yönde 75 km mesafede, Tsarevo şehrinin 60 km güneybatısında, Sofia şehrinden güneydoğu yönde 470 km mesafede, Türkiye Cumhuriyeti sınırımızdan 9 km mesafede bulunur. Bölgede faal olan tek Sınır Kontrol Noktası burada bulunur. Avrupa ülkelerini Yakın Doğu ülkelerine bağlayan uluslararası yol buradan geçer.

Koordinatlar: 41°58’46.80” K, 27°31’25.75” D, denizüstü yüksekliği 344 m.

Malko Tırnovo’ya giden ana yollar şunlardır:

  • Ana yol: Burgas – “Poda” kavşağı – Marinka köyü – Kruşevets köyü – “Bosna” yöresi – Zvezdets köyü – Malko Tırnovo
  • Bugas - Tsarevo – Bılgari köyü – Gramatikovo köyü – Malko Tırnovo
  • Harmanli – Topolovgrad – Elhovo – Bolyarovo – Tagarevsko Harçe – Varovnik köyü – Bosna yöresi – Zvezdets köyü – Malko Tırnovo

Toplu taşıma araçlarıylla ulaşımı, Burgas ve Malko Tırnovo şehirlerindeki toplu taşıma şirketleri tarafından sağlanmaktadır. Malko Tırnovo ve Tsarevo şehirleri arasında toplu taşıma yoktur. Türkiye kısmında en yakın bulunan şehir 45 km mesafede olan Kırklareli (Lozengrad) dır.  

Şehir bir koyak ortasına yerleşmiştir.

MALKO TIRNOVO ŞEHRİ

TARİHÇESİ

Malko Tırnovo ve çevre bölge halkı proto bulgarların varisleridir. Yakın zamana kadar küçük köylerde ve bugünkü Malko Tırnovo’nun çevresinde kulübelerde yaşamışlardır. Mevcut belge ve bilimsel araştırmalar bunu doğrulamaktadır. Bölgedeki yörelerin toponimik isimleri, halen korunan kilise kayıtlarında yer alan tipik Bulgar vaftiz isimleri de bunu işaret etmektedir.  

Bazılarına göre şehrin adı, bu yörede çok fazla dikenli bitkilerin olması ile açıklanır (“trın” Bulgarca’da “diken” anlamına gelir). Önce Trınovo diye bilinen şehir ismi daha sonra Tırnovo olarak değişmiştir ve eski Bulgar başkentinden ayırtedebilmek için “Malko” (anlamı - Küçük) eklenmiştir.  

Şehrin antik çağda (M.Ö. IV-III. Yüzyıl) da varolmasına rağmen eski ismi muhafaza edilmemiştir. Eskiden, Trak krallarının son başkenti olan Bizye (bugünkü Türk şehri Vize) sınırlarına dahil olan bir metalurjk merkez vardır.

330. yılında İmparator Konstantin’in imparatorluğun başkentini Roma’dan Konstantinopolis’e değiştirmesi, kültürel ve ekonomik açıdan büyük bir dönüm noktası olmuştur. Böylelikle Istranca, periferik bir dağ zinciri olmaktan çıkmış, yeni tarımsal, ekonomik ve kültür merkezine çok yakın bir konumda olma imkanı kazanmıştır. En yakın ve büyük cevher çıkarma merkezi olarak Istranca dağı, yeni başkentin metal ihtiyaçlarını karşılama görevini üstlenir. Malko Tarnovo Belediyesi kapsamında yaklaşık 70 cevher ocağı, şehrin etrafında ise dört adet eritme fırını bulunmuştur.  

Şehrin bölgesinde, Trak ve Roma dönemlerinde şehrin önemini gösteren birçok anıt bulunmuştur – megalitler, höyük şekilli nekropoller, antik binalar, kale v.s. Mişkova Niva yöresinde bulunan dört kenarlı mermer sunakta bu bölgede yapılan eski cevher faaliyetlerinden bahsedilmektedir. Bu anıt ve daha birçok iz, Istranca’nın metalurji endustrisi merkezinin Malko Tırnovo çevresinde bulunduğunu işaret etmektedir. 

Bugünkü haliyle Malko Tırnovo 1628. yılında kurulmuştur. İlk iki asırda hayvancılık büyük bir gelişim göstermiştir. XX. yüzyılın başlarına kadar yöre halkının ana geçim kaynağı hayvancılıktır.  

Malko Tırnovo halkı iki büyük göç dönemi yaşamıştır. Birincisi kırcalı işgallerinden kaynaklanmıştır. İkinci göç dönemi 1829. yılında Rus-Türk savaşından sonra gerçekleşmiştir. En büyük göç dönemi 1878. yılında Kurtuluş sonrasında gerçekleşmiştir, çünkü şehir Osmanlı İmparatorluğu sınırları kapsamında kalmıştır.  Göç süreci çok büyüktür ve Kırklareli ve Malko Tırnovo bölgelerinin nüfusu tâ 1900. yılında savaş öncesi nüfüsuna ulaşır. 

Şehrin yeni tarihinde en önemli olay, şehrin eğitim ve devrim mücadelesinin merkezi haline dönüşmesidir. 19. yüzyılın başında Malko Tırnovo’da kilise okulu, XIX. yüzyılın 40-lı yıllarında laik okul, bundan otuz yıl sonra ise kız okulu açılmıştır. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Malko Tırnovo, yaklaşık 8000 Bulgar nüfusu olan  güzel ve zengin bir şehirdir. 1902. yılında şehirde tiyatro salonu açılmıştır. Rus-Türk savaşından sonra imzalanan Berlin Sözleşmesi ile Malko Tırnovo Osmanlı İmparatorluğu sınırlarında kalmıştır. Malko Tırnovo Kaymakamlığının tamamı 1903. yılında Preobrazeni Ayaklanmasına aktif bir şekilde katılmıştır. Kaymakamlığın Devrimci Komitesi burada faaliyet görmüştür ve Gotse Delçev, Mihail Gerdjikov ve Georgi Kondolov burada konaklanmıştır. Stamat İkonomov, Diko Djelebov, Voyno Royanov, Lefter Meçev gibi birçok devrimci bu şehirden çıkmıştır. Petrova Niva’da düzenlenen kongrede Malko Tırnovo muntazam bir şekilde temsil edilmiştir.

1903. yılında İlinden-Perobrazeni Ayaklanmasını bastırma sürecinde Malko Tırnovo oldukça hasar görmüştür. 1200 ev bulunan köyde evlerin çoğunluğu yağmalanmaıştır, 5000 den fazla kişi kaçmak zorunda bırakılmış ve birçok kişi öldürülmüştür.

Balkan ve Müttefiklerarası Savaşlarından sonra, 25 Ekim 1913. yılında Malko Tırnovo kesin olarak Bulgaristan sınırlarına dahil edilmiştir.

YERİN TANITIMI

Bulgaristan kısmında kalan Istranca’nın kalbinde bulunan tek şehri küçük, fakat çok sevimlidir. Yüksek ormanlık tepelerle çevrili, Rezovska ve Meça Nehirleri arasında karstik bir vadide bulunmaktadır.

01.02.2011 verilerine göre şehrin nüfusu 2447 kişidir ancak şehirde büyük bir Lise Okulu vardır ve bölgenin tüm öğrencileri burada okumaktadır.  Şifalı kaynak ve ayazmalar, tarihi ve kültürel mirası temsil eden anıtlar şehre eşsiz bir hava katmaktadır ve ülke genelinden ve yurtdışından birçok turisti buraya toplamaktadır. Benzersiz doğaya olan yakınlığı, huzuru, etrafındaki anıtların ve gezi rotalarının çokluğu, Malko Tırnovo şehrini dinlenmek için ideal bir yere dönüştürmektedir. Buranın iklimi akciğer hastalıklarının tedavisinde oldukça faydalıdır ve bu nedenle bu tür sağlık sorunları olan kişiler ve özllikle çocuklar tarafından ziyaret edilmektedir.   

Günümüzde şehir Brışlyan, Stoilovo, Slivarovo, Gramatikovo köylerine çıkış sağlamaktadır ve aynı zamanda komşu ülke Türkiye’de bulunan objelere çıkış yolu sağlamaktadır -  il merkezi Kırklareli (Lozengrad); Istranca’da tek olan eski çağ amfitiyatro (M.S. II. yüzyıl) ve eski çağ kalesi  kalıntılarını  içeren, eski Trak hanedanı Bizye’nin merkezi - Vize şehri, “Aya Sofya” Kilisesi (VI. Yüzyıl),   Dupnitsa Mağarası; Eski çağ Salmydessos ve Ortaçağ Midye – Kıyıköy, kaya manastır “St. Nikola” (VI. Yüzyıl), Edirne ve İstanbul. 

Malko Tırnovo çevresi, dinlenmek için çok uygun ilginç yerler sunmaktadır – çok sayıda kaynaklarıyla ormanlık alanlar, küçük kiliseler, 60 ın üzerinde asırlık ağaçlar. Şehrin 5 km güneybatısında Istranca’nın en yüksek tepesi bulunmaktadır – Golyamo Gradişte Tepesi (710 m). Bu tepeden Istranca dağlarına geniş bir manzaraya açılır, hatta açık havada Karadeniz görülür.

Burada ulunan birçok arkeolojik detay, heykel ve bulgular, zengin bir eski çağ köyünün varlığını işaret etmektedir. Bu eski köyün yol ayrımında bulunması, geniş demir cevheri madeni, yoğun meşe ormanları ve zengin mermer ve granit ocaklarına sahip olması, geçmişte iyi ekonomik durumunu sağlayan unsurlardır.  Andrianopol, Bizye, Apollonia, Deultum, Marcianopolis ile bağlantısını sağlayan yollar vardır.

Malko Tırnovo çevresinde ziyarete açık kiliseler „St. Bogoroditsa (Meryem Ana)” (şehrin 3 km güneybatısında, Peykovo yöresinde bulunur) ve “Bojeyme” (şehrin 3 km güneydoğusunda, Tsırnogorovo yöresinde bulunur)  kiliseleridir. Orada eski zamanlarda ayazmalı küçük manastır varmış. XIX. yüzyılın başında burada büyük panayır düzenlenirmiş ve komşu köylerden insanlar da katılırmış. Günümüzde bu küçük kilise yeniden yapılmıştır ve Vaznesenie Gospodne (Spasovden – Spas isim günü) bayramında ziyaret edilmektedir.  

1862. yılında yapılmış olan Büyük Vris (kaynak) şehrin sembolüdür. Üstü kapanmadan önce, yağmur duaları edildiği ayazma olarak kullanılırmış.

         

Ziyaret edilecek ilginç yerler:

  • Doğa sergisi içeren Tarihi Müze

Müzenin 5 sergisi, Bulgaristan Revival dönemine özgü tipik Istranca evlerini temsil eden 3 evde yer almaktadır. İlkinde, şehrin içinde ve etrafındaki objelerde bulunmuş olan arkeolojik anıtlar yer almaktadır. İkona resimleri, yerel ustaların nüshalarıyla ayrı bir sergide gösterilmiştir. Preobrazeni Ayaklanmasına özel bir yer ayrılmıştır. Etnografik sergide, Malko Tırnovo bölgesinin de bir parçası olduğu Doğu Rupi bölgesine özgü otantik giysi ve eşyalar toplanmıştır. Doğa sergisi, muhteşem Istranca doğasıyla tanışma imkanı sunmaktadır – kuşlarla “konuşmak” için telefon kabinini kullanın, acayip “dil kursuna” yazılın ve eğer korkmuyorsanız, Istranca’nın gece ormanını hissetmek için karanlık odaya girin.

  • Ortodoks KilisesiUspenie Bogorodiçno

Şehrin Merkezinde bulunur. 1745. yılında eski çağ Trak sığınağının yerine inşa edilmiştir. Şimdiki haliyle kilise 1830. yılında yapılmıştır. Tapınağın güney duvarına işlenen mermer levha inşa edildiği seneyi göstermektedir, ayrıca “Bulgaristan Ortodoks Kilisesi” tarafından yapıldığını, üç defa yenilendiğini ve “9 Mayıs 1899 tarihinde” aydınlatıldığını ifade etmektedir.

1830. yılındaki inşaat çalışmalarına General Dibiç Zabalkanski’nin rus askerleri de katılmıştır. Şu an itibariyle kilisede 150 –nin üzerinde ikona muhafaza edilmektedir. Bu ikonaların arasında Istranca İkona Ressamlığı Okulunun muhteşem nüshaları vardır. Bunların bir kısmı XIX. yüzyılın başına aittir – “St. Troitsa (Kutsal Üçlü)”, “St. Yoan Krıstitel (Vaftizci Yahya)”, “St. Nikola” v.s.  

  • Doğu Katolik KilisesiSt. Troitsa (Kutsal Üçlü)

1931 – 1936 döneminde inşa edilmiştir. Andrianopolis Kilisesi “      St. St. Kiril ve Metodiy” kilisesinin ikonaları burada muhafaza edilmiştir. 2000. yılında Piskopos Hristo Proykov kiliseyi yıldönüm hac/ibadet yeri ilan etmiştir.

25 Mayıs 2002 tarihinde Bulgaristan ziyaretinde Papa İkinci Yoan Pavel, Hristiyanların dayanışma ve birliğinin Koruyucusu olan Çenstohov Meryem Ana ikonasını taçlandırmıştır.  

Malko Tırnovo halkının bir kısmı, 1860. yılında Kutsal Papalık Makamı ile onaylı Unya’ya katılmıştır. Şehirde Bulgarca dilde ibadet başlamıştır, katolik kilise inşa edilmiştir ve Bulgar Katolik Okulu açılmıştır. 

  • Mişkova Niva yöresinde bulunan Trak kült kompleksi
  • Propada yöresinde bulunan Trak Türbeleri ve Höyük Nekropolleri
  • Kamenska Bırçina yöresinde bulunan Trak Kaya Sığınağı
  • “St. Troitsa (Kutsal Üçlü)” Kilisesi – şehirden batı yönde 2 km mesafede, Pryaslopıt yöresinde bulunur
  • St. Bogoroditsa (Meryem Ana) Kilisesi – şehirden kuzeybatı yönde 8 km mesafede, Peykovo yöresinde bulunan kilise ve şifalı kaynak
  • St. Bogoroditsa (Meryem Ana) Kilisesi – şehrin 4 km güneydoğusunda, Malko Tırnovo’nun en güzel yerlerinden biri olan Çernogorovo yöresinde bulunur. 1914. yılından bu yana, 28 Ağustosta Büyük Meryem Ana gününde burada geleneksel Çernogorovo Panayırı düzenlenir.

Şehir ve çevresindeki anıtlar hakkında daha fazla bilgi için aşağıdaki bilgi merkezlerine başvurunuz:

İlçe Turistik Bilişim Merkezleri – Merkezlerden biri şehir merkezinde, “Uspenie Bogorodiçno (Varsayım Meryem Ana)” Kilisesinin arkasında bulunur. Diğeri şehirden 2 km mesafede, Pryaslopıt yöresinde bulunur. Mişkova Niva yöresindeki Trak kült kompleksi, golyamo Gradişte Tepesindeki Trak Kalesi kalıntılarını, Propada yöresinde bulunan Trak Türbelerini ve Kamenska Bırçina yöresinde bulunan Trak Kaya Sığınağını ziyaret eden turistlere hizmet etmek amacıyla kurulmuştur.

 

Istranca Doğa Parkı Müdürlüğünün Ziyaretçi Bilişim Merkezi – нyeni Pazar yeri yakınlığındaki beyaz evde bulunmaktadır. Park Müdürlüğü’nün Doğal anıtlar ve yerleşim tesisleri için ayrıntılı bilgi sunan ilk bilgi merkezidir; aynı zamanda küçük serginin modülleri interaktiftir ve Istranca Dağını ve biyoçeşitliliğini zevkli ve eğlenceli bir biçimde öğretme imkanı sunmaktadır.

Proje: „Yeşil koridorlar – Burgas ve Kırklareli bölgesinde bulunan doğal, kültürel ve tarihi мirası popülerleştirme çalışması”. No РД-02-29-173/01.07.2011.

Türkiye - Bu web sitesi program IPA Sınır Ötesi İşbirliği Bulgaristan üzerinden Avrupa Birliği desteği ile hazırlanmıştır.Yayınların içeriği Belediyesi sorumluluğundadır ve hiçbir şekilde Avrupa Birliği veya Yönetim Otoritesi görüşlerini yansıtmaz.